Шатахууны үнийн өсөлт бараа бүтээгдэхүүний үнэд нөлөөлж иргэдийн амьжиргаанд дарамт учруулж байна

Шатахууны үнэ нэмэгдэх нь зөвхөн автомашин эзэмшигчдийн асуудал биш. Тээврийн зардал өсөхийн хэрээр үйлдвэрээс хэрэглэгч хүртэлх бүх шатанд бараа бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдэж, эцэст нь өргөн хэрэглээний барааны үнийн өсөлт иргэдийн хэтэвчинд дарамт болж байна.

Тухайлбал, 2025 оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад түлшний литр тутмын үнэ 20–26 хувиар өсөөд байна.  Энэ өсөлт нь ачаа тээвэр, нийтийн тээвэр, хүргэлт, ложистикийн зардалд шууд нөлөөлж, улмаар үйлдвэрлэгч, худалдаа эрхлэгчдийн үйл ажиллагааны зардлыг нэмэгдүүлж байгаа юм.

Үйлдвэрлэгч бараагаа түүхий эд, тоног төхөөрөмж, сав баглаа боодол, бэлэн бүтээгдэхүүний тээвэрлэлтийн зардлаар дамжуулан зах зээлд хүргэдэг. Харин шатахууны үнэ өсөхөд энэ бүх зардал дагаад нэмэгдэнэ. Ингэснээр үйлдвэрлэгч, аж ахуйн нэгжүүд ашигтай ажиллахын тулд бүтээгдэхүүнийхээ үнийг өсгөхөөс өөр аргагүй нөхцөлд ордог.

Өөрөөр хэлбэл, шатахууны үнийн өсөлт зөвхөн шатахуун түгээх станц дээр үлддэггүй. Тээврийн зардлаар дамжин хүнсний бүтээгдэхүүн, барилгын материал, эм, хувцас, хүргэлтийн үйлчилгээ зэрэг бараа, үйлчилгээний үнэд шингэдэг. Эцсийн төлбөрийг харин хэрэглэгч төлнө.

Энэ нөлөөлөл ялангуяа алслагдсан орон нутагт илүү хүчтэй мэдрэгддэг. Нийслэлээс хол байх тусам тээвэрлэлтийн зай уртсаж, нэгж бүтээгдэхүүнд ногдох зардал нэмэгдэнэ. Тиймээс шатахууны үнэ өсөх нь зөвхөн хотын жолооч нарын зардлыг нэмэгдүүлэхээс гадна орон нутагт хүрэх бараа бүтээгдэхүүний үнийг ч өсгөдөг.

Ийм үед шатахууны үнийг тогтвортой байлгах бодлого эдийн засгийн төдийгүй нийгмийн ач холбогдолтой. Үнийн огцом хэлбэлзэл нь үйлдвэрлэгч, худалдаа эрхлэгчдэд төлөвлөлт хийхэд хүндрэл учруулж, иргэдийн худалдан авах чадварыг бууруулдаг. Улмаар инфляцын дарамт нэмэгдэж, өрхийн орлого өдөр тутмын хэрэглээгээ нөхөхөд хүрэлцэхгүй болох эрсдэлтэй.

Тиймээс төр шатахууны үнийн өсөлтөд зөвхөн хяналт тавих бус, нийлүүлэлтийн тогтвортой байдлыг хангах, үнийн огцом хэлбэлзлээс урьдчилан сэргийлэх бодит арга хэмжээ авах шаардлагатай байна. Үүнд нөөц бүрдүүлэлт, импортын эх үүсвэрийг төрөлжүүлэх, тээвэр ложистикийн зардлыг бууруулах, зах зээл дэх өрсөлдөөнийг нэмэгдүүлэх зэрэг цогц бодлого хэрэгтэй.

Шатахууны үнэ өсөх бүрд тээврийн зардал нэмэгдэнэ. Тээврийн зардал нэмэгдэх бүрд бараа бүтээгдэхүүний үнэ өснө. Харин барааны үнэ өсөх бүрд иргэдийн амьдралын зардал нэмэгдэж, худалдан авах чадвар буурна. Энэ гинжин нөлөөллийг таслахын тулд шатахууны үнийн асуудлыг зөвхөн нэг салбарын хүрээнд бус, нийт эдийн засаг, өрхийн амьжиргаатай холбон авч үзэх шаардлагатай байна.