Иран улс Ормузын хоолойд хөлөг онгоц руу халдаж, НҮБ-ын аврах ажиллагааг зогсооход хүргэв

Пүрэв гарагт Иран улс дэлхийн худалдааны хамгийн чухал усан замуудын нэг болох Ормузын хоолойд зорчиж байсан ачааны хөлөг онгоц руу халдлага үйлдлээ. Энэхүү үйл явдлын улмаас тус бүс нутагт гацаад байсан далайчдыг нүүлгэн шилжүүлэх НҮБ-ын хүмүүнлэгийн ажиллагааг тодорхойгүй хугацаагаар зогсооход хүрсэн байна. Энэхүү халдлага нь өнгөрсөн долоо хоногт АНУ болон Иран улсын хооронд байгуулсан хэлэлцээрийг үл харгалзан, Тегеран тус чухал усан замыг хянах, хязгаарлах чадвартай хэвээр байгааг харуулсан тод илрэл боллоо.

Өнгөрсөн долоо хоногт АНУ болон Ираны талууд дипломат харилцаагаа зөөлрүүлэх, зарим хоригийг хөнгөвчлөх чиглэлээр тодорхой тохиролцоонд хүрээд байсан юм. Гэвч энэхүү гэрээ хэлэлцээр байгуулагдсанаас хойш хэдхэн хоногийн дараа ийнхүү зэвсэгт халдлага гарсан нь бүс нутгийн аюулгүй байдалд дахин эргэлзээ төрүүлж эхлэв. Олон улсын ажиглагчдын үзэж байгаагаар, Иран улс өөрийн цэргийн хүчин чадал болон стратегийн ач холбогдолтой усан замыг хаах чадамжаа дэлхий дахинд болон АНУ-д сануулахыг зорьсон байж болзошгүй юм.

Ормузын хоолой нь дэлхийн эрчим хүчний аюулгүй байдалд шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэдэг бөгөөд дараах үндсэн үзүүлэлтүүдээрээ онцлог юм:

• Стратегийн байршил: Персийн булан болон Оманы буланг холбодог цорын ганц усан зам бөгөөд Ойрхи Дорнодын газрын тосыг дэлхийн зах зээлд гаргах гол гарц юм.
• Газрын тосны урсгал: Дэлхийн нийт газрын тосны тээвэрлэлтийн бараг тавны нэг хувь буюу өдөрт дунджаар 20 гаруй сая баррель түүхий тос энэ хоолойгоор дамждаг.
• Аюулгүй байдлын эрсдэл: Ираны зэвсэгт хүчин тус хоолойд хяналт тогтоох, гадаадын хөлөг онгоцуудыг саатуулах ажиллагааг тогтмол явуулж, геополитикийн хөзөр болгон ашигладаг.

НҮБ-ын зүгээс тус бүс нутагт өмнөх мөргөлдөөн болон саатуулах ажиллагааны улмаас гацсан олон улсын далайчдыг аюулгүй бүс рүү нүүлгэн шилжүүлэхээр төлөвлөж байсан юм. Гэвч сүүлийн халдлага нь аврах багийнхан болон хүмүүнлэгийн ажилтнуудын аюулгүй байдалд шууд заналхийлсэн тул ажиллагааг түр зогсоохоос өөр аргагүйд хүрчээ. Энэ нь олон сарын турш гэр бүлээсээ хол, хүнд нөхцөлд байгаа далайчдын хувьд хүнд цохилт болж байна.

АНУ-ын Тэнгисийн цэргийн хүчин болон холбоотнууд тус бүс нутагт эргүүл хамгаалалтаа чангатгаж байгаагаа мэдэгдсэн бөгөөд Ираны энэхүү өдөөн хатгасан үйлдлийг эрс буруушаав. Цаашид олон улсын усан тээврийн компаниуд Ормузын хоолойгоор дамжин өнгөрөх тээвэрлэлтийн даатгалын хураамжаа нэмэгдүүлэх, эсвэл өөр урт замыг сонгох шаардлагатай болж магадгүй бөгөөд энэ нь дэлхийн инфляцид сөрөг нөлөө үзүүлэх эрсдэлтэй юм.

Одоогоор халдлагад өртсөн хөлөг онгоцны хохирлын хэмжээ болон багийн гишүүдийн биеийн байдлын талаарх дэлгэрэнгүй мэдээлэл хараахан гараагүй байна. Гэсэн хэдий ч энэхүү үйл явдал нь Ойрхи Дорнодын геополитикийн хурцадмал байдал хэзээ ч хурцдаж болохыг, мөн АНУ-Ираны хоорондын хэлэлцээрүүд хэврэг байгааг дахин баталлаа.

Эх сурвалж: edition.cnn.com