НАТО-ийн удирдагчид Анкарад уулзах үеэр Трамп Иран, Гренландын асуудлаарх маргааныг дахин сөхөв

НАТО-ийн Европын холбоотон орнуудын удирдагчид Туркийн нийслэл Анкара хотноо чуулж байна. Энэхүү дээд хэмжээний уулзалтын гол зорилго нь АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампыг тус цэргийн эвсэлд үнэнч хэвээр үлдэхийг ятгахад чиглэж байгаа юм. Саяхан Трамп Ираны мөргөлдөөн болон Гренландын газар нутгийн асуудлаарх хуучин маргаануудыг дахин сэргээж, холбоотнуудын дунд үл ойлголцол үүсгээд байгаа билээ.

Мягмар гарагт Анкарад хүрэлцэн ирсэн Дональд Трамп хэлэхдээ, хэрэв хүлээн авагч тал болох Туркийн Ерөнхийлөгч Режеп Тайип Эрдогантай хувийн найрсаг харилцаагүй байсан бол энэ удаагийн дээд хэмжээний уулзалтыг бойкотлох байсан байж магадгүй хэмээн мэдэгджээ. Түүнчлэн тэрээр Европ дахь АНУ-ын цэргийн оролцоог эргүүлэн татах асуудлыг бүрмөсөн үгүйсгээгүй нь Европын удирдагчдын санааг зовоож байна.

Үүссэн хурцадмал байдлыг намжаах, Европын холбоотнууд батлан хамгаалах зардлаа нэмэгдүүлж байгааг харуулах зорилгоор НАТО-ийн зүгээс дор хаяж 50 тэрбум ам.долларын өртөг бүхий зэвсэг худалдан авах томоохон хэлцлүүдийг зарлалаа. Энэ нь АНУ-аас хамааралтай байдлыг бууруулж, өөрсдийн аюулгүй байдалд илүү их хөрөнгө оруулалт хийж буйг Трампын засаг захиргаанд нотлох гэсэн оролдлого юм.

Дональд Трамп өөрийн ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацаанд НАТО-г байнга шүүмжилж ирсэн. Тэрээр тус эвсэлд "маш их сэтгэл дундуур" байгаагаа илэрхийлж, АНУ-Израилийн Ирантай хийсэн дайны үеэр холбоотнууд АНУ-д туслаагүй, "сайн хандаагүй" хэмээн буруутгав. Трамп Эрдоганы хамт олон нийтийн өмнө гарахдаа "Бид яагаад холбоотнуудынхаа төлөө хэдэн зуун тэрбум доллар зарцуулж байхад тэд бидний төлөө байдаггүй юм бэ? АНУ үргэлж тэдний хамгаалалт байсаар ирсэн" хэмээн гомдолложээ.

Түүнчлэн Трамп Европын орнуудыг дайны үеэр АНУ-ын зэвсэгт хүчинд өөрсдийн агаарын орон зай, цэргийн баазуудыг ашиглах зөвшөөрөл олгоогүй гэж шүүмжилсэн байна. Үүний хариуд Европын албаны хүмүүс мэдэгдэхдээ, тэдний эдийн засагт хүнд цохилт өгсөн, Европ даяар туйлын нэр хүндгүй байсан уг мөргөлдөөнийг эхлүүлэхдээ АНУ тэдэнтэй урьдчилан зөвлөлдөөгүй боловч холбоотны хувиар хүлээсэн үүргээ гол төлөв биелүүлсэн гэж тайлбарлаж байна.

Холбоотнуудын дундах ан цав: Мелони болон Гренландын асуудал

Сүүлийн долоо хоногуудад Трамп өөрийн хуучин дотны холбоотон байсан Италийн Ерөнхий сайд Жоржиа Мелониг онцгойлон шүүмжлэх болсон. Тэрээр Мелонитой харилцах харилцаа нь "Ираны асуудалд бидэнд туслахаас татгалзсаны улмаас бага зэрэг муудсан" гэдгийг хүлээн зөвшөөрсөн ч түүнийг "сайхан хүн" хэвээр байгааг тэмдэглэв. Италийн дипломатууд энэхүү маргааныг намжааж, харилцаагаа хэвийн болгохоор идэвхтэй ажиллаж байна.

Үүнээс гадна Трамп НАТО-гийн гишүүн Данийн хагас бие даасан нутаг дэвсгэр болох Гренланд арлыг АНУ хяналтдаа авах ёстой гэсэн хуучин байр сууриа дахин илэрхийлэв. Үүний хариуд Данийн Ерөнхий сайд Метте Фредериксен Анкарад үг хэлэхдээ, холбоотнууд Данийн хаант улсын бүрэн эрхт байдлыг хүндэтгэх ёстой бөгөөд "Гренланд худалдагдахгүй" гэдгийг дахин хатуу санууллаа.

Дээд хэмжээний уулзалтын тунхаглал ба ирээдүйн чиг хандлага

НАТО-гийн 32 орны удирдагчид Мягмар гарагийн орой албан бус оройн зоог барих үеэрээ уулзсан бөгөөд үндсэн хуралдаан Лхагва гарагт үргэлжилнэ. Элчин сайд нарын түвшинд хамтын хамгаалалтын төлөөх "бат бөх үүрэг амлалт"-ыг баталгаажуулсан дээд хэмжээний уулзалтын тунхаглалын төслийг аль хэдийн зөвшөөрсөн бөгөөд удирдагчид гарын үсэг зурсны дараа албан ёсоор нийтлэх юм.

АНУ-ын засаг захиргаа цэргийн гол анхаарлаа Энэтхэг-Номхон далайн бүс нутаг руу шилжүүлэхийг эрмэлзэж байгаа тул Европчуудыг өөрсдийн батлан хамгаалах хариуцлагыг илүү ихээр үүрэхийг шаардаж байна. АНУ Европоос цэргээ эргүүлэн татах, НАТО-ийн батлан хамгаалах төлөвлөгөөнд тусгасан нисэх онгоц тээгч хөлөг, сөнөөгч онгоц, дронуудын тоог цөөрүүлэх зургаан сарын хугацаатай хяналтын ажлыг аль хэдийн эхлүүлжээ.

Европын удирдагчид аюулгүй байдлын хариуцлагыг хүлээхэд бэлэн байгаа ч Оросын зүгээс ашиглаж болох ямар нэгэн батлан хамгаалахын сул орон зай үүсгэхгүйн тулд энэхүү шилжилтийг эмх цэгцтэй, урьдчилан таамаглахуйц хийхийг хүсэж байна. Түүнчлэн Трампын Ерөнхийлөгч Эрдоганыг хүндэтгэдэг байдал болон НАТО-гийн Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Марк Рюттетэй тогтоосон сайн харилцаа нь уулзалтын уур амьсгалыг зөөлрүүлнэ гэж холбоотнууд найдаж байна.

Эх сурвалж: reuters.com